Rong Rêu trên Cây sầu riêng: Phân tích toàn diện và Chiến lược quản lý bền vững

Chúng ta đang bước vào mùa mưa, thời điểm mà “rong rêu” bắt đầu xuất hiện dày đặc trên thân và cành cây sầu riêng.

Tưởng chừng vô hại, nhưng rong rêu thực chất là dấu hiệu cảnh báo hệ sinh thái vườn đang mất cân bằng. Nếu không xử lý đúng cách, chúng có thể dẫn đến suy cây, giảm năng suất, và mở đường cho các dịch hại nguy hiểm như Nấm Phytophthora hay rệp sáp.

“Rong rêu” không phải là một loại, mà là tổ hợp 3 nhóm khác nhau:

• Tảo (Cephaleuros virescens): Là tác nhân gây bệnh đốm rong, xâm nhập lá và cành non, gây hại trực tiếp.
• Rêu (Moss): Bám trên vỏ cây, giữ ẩm, gián tiếp gây hại bằng cách tạo điều kiện cho sâu bệnh phát triển.
• Địa y (Lichen): Dạng cộng sinh giữa nấm và tảo, không gây bệnh nhưng là dấu hiệu vườn quá ẩm, thiếu sáng.

Nguyên nhân bùng phát rong rêu

• Độ ẩm cao, thiếu ánh sáng, vườn trồng dày, không tỉa cành.
• Cây suy yếu do thiếu dinh dưỡng, sâu bệnh, đất chua – thoát nước kém.
• Bón phân mất cân đối, vệ sinh vườn kém.

Để kiểm soát hiệu quả, không thể dựa vào một giải pháp duy nhất. Cần áp dụng chiến lược quản lý tổng hợp – gọi tắt là IPM – gồm bốn nhóm giải pháp theo thứ tự ưu tiên:

Thứ nhất, biện pháp canh tác – nền tảng quan trọng nhất:

• Tỉa cành thường xuyên để vườn thông thoáng, khô ráo và đủ ánh sáng.
• Giữ mật độ trồng hợp lý, dọn sạch tàn dư hữu cơ, đảm bảo thoát nước tốt.
• Cải tạo đất bằng cách bón vôi định kỳ để nâng pH, kết hợp bón phân hữu cơ trộn với nấm Trichoderma giúp cải thiện bộ rễ và tăng sức đề kháng.

Thứ hai, biện pháp cơ học – vật lý:

Dùng bàn chải mềm cạo bỏ lớp rong rêu trên thân cây. Lưu ý: phải thực hiện nhẹ nhàng để tránh làm trầy xước vỏ cây, nếu không sẽ vô tình tạo điều kiện cho nấm bệnh xâm nhập.

Thứ ba, biện pháp hóa học – chỉ dùng khi cần thiết:

• Quét vôi ở gốc cây vào đầu hoặc cuối mùa mưa để sát khuẩn nhẹ và hạn chế nấm đất.
• Dùng thuốc gốc Đồng như COC 85 hoặc Boóc-đô (Bordeaux) để rửa vườn hoặc xử lý điểm rong rêu nặng.
• Quan trọng: phải pha đúng nồng độ, không phun khi trời nắng gắt vì dễ gây cháy lá và hoa.

Thứ tư, biện pháp sinh học – hướng đi bền vững:

• Sử dụng nấm đối kháng Trichoderma trộn với phân hữu cơ để nuôi dưỡng hệ rễ.
• Dùng chế phẩm sinh học như Nano Đồng, Nano Bạc để phòng bệnh nhẹ nhàng, an toàn với môi trường và người sử dụng.

Sau thu hoạch – đây là thời điểm vàng để can thiệp:

• Cắt tỉa mạnh tay để tạo lại tán mới, thông thoáng.
• Dọn vệ sinh sạch sẽ toàn bộ vườn, bao gồm lá rụng, cành khô, cỏ dại.
• Phun ướt đẫm toàn bộ thân cây bằng thuốc gốc Đồng để rửa vườn.
• Cải tạo đất bằng vôi, sau đó 15 đến 20 ngày thì bón phân hữu cơ kết hợp Trichoderma để phục hồi hệ sinh học đất.

Đầu mùa mưa:

• Quét vôi ở gốc để ngăn ngừa nấm đất và tăng pH vùng rễ.
• Phun thuốc gốc Đồng hoặc chế phẩm sinh học định kỳ để phòng bệnh và rong rêu.

Trường hợp vườn đã nhiễm nặng:

• Cơ học: Cạo sạch lớp rong rêu trên vỏ cây.
• Hóa học: Quét dung dịch thuốc gốc Đồng đậm đặc lên vùng vừa cạo.
• Phục hồi: Sau 10 đến 15 ngày, bổ sung phân hữu cơ và các phân bón lá chứa amino acid, giúp cây nhanh chóng hồi phục.