Một vườn sầu riêng năng suất cao – khỏe mạnh – ít bệnh tật không chỉ nằm ở phần ngọn.

Mà chính là ở phần… dưới đất. Bộ rễ khỏe là nền móng vững chắc cho toàn bộ hệ sinh lý của cây. Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu những giải pháp quản lý tổng hợp và tối ưu hóa bộ rễ – từ hệ thống tưới, dinh dưỡng cân bằng, đến cải tạo đất.

KỸ THUẬT TƯỚI TIÊU HIỆN ĐẠI

Việc thay đổi từ tưới tràn sang các hệ thống tưới nhỏ giọt hoặc phun mưa cục bộ không chỉ giúp tiết kiệm 30 – 60% lượng nước, mà còn kiểm soát độ ẩm đất chính xác, ngăn ngừa ngập úng và nấm bệnh vùng cổ rễ. Khi kết hợp với tưới phân (fertigation), phân bón được đưa thẳng đến vùng rễ hoạt động – giảm thất thoát, tăng hấp thu, tiết kiệm cả công và chi phí.

Tưới nhỏ giọt chi phí chỉ từ 10–30 triệu/ha nhưng hiệu quả vượt trội so với tưới tràn.

Tưới IoT đầu tư cao hơn (70 – 150 triệu), nhưng đổi lại là tự động hóa – tối ưu hóa – phân tích dữ liệu chính xác.

DINH DƯỠNG CÂN BẰNG – NUÔI ĐẤT ĐỂ NUÔI CÂY

Một hệ rễ khỏe cần một chế độ dinh dưỡng không chỉ đầy đủ mà còn cân bằng và hợp lý.

Phân hữu cơ:
Nền tảng bền vững. Cung cấp dinh dưỡng từ từ, cải tạo cấu trúc đất, giữ ẩm tốt và nuôi vi sinh vật có lợi, đặc biệt là nấm Mycorrhiza cộng sinh với rễ.

Phân vô cơ (NPK):
Cần bón đúng thời điểm. Đạm (N) nhiều làm cây vọt đọt – mô yếu – dễ sâu bệnh ( chú ý giai đoạn trái non).
Kali (K) quan trọng để “làm cơm” – tăng độ ngọt, hạn chế sượng.

Chú ý mối quan hệ đối kháng:
Thừa Kali → cản trở hấp thu Canxi và Magie, khiến cây vẫn bị sượng, cháy múi do rối loạn hấp thu dinh dưỡng.

Trung và vi lượng – đặc biệt là Canxi (Ca) và Bo (B):

Canxi: Làm thành tế bào chắc chắn → chống nứt trái, thối trái.
Bo: Giúp thụ phấn – đậu trái – vận chuyển đường.
Thiếu Ca & B → là nguyên nhân hàng đầu gây sượng cơm – cháy múi do tắc mạch dẫn dinh dưỡng.

CẢI TẠO ĐẤT – PHÒNG BỆNH TỪ GỐC

Bón vôi:
Giúp nâng pH đất lên mức lý tưởng (5.5 – 6.5), đặc biệt quan trọng ở đất phèn, đất chua.
pH ổn định giúp rễ hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, đồng thời ức chế nấm Phytophthora, hạn chế rong rêu.

Phân biệt bón vôi và quét vôi:

Bón vôi là cải tạo đất.
Quét vôi lên thân cây (cây trưởng thành) – kết hợp với lưu huỳnh hoặc Đồng Sulfat – là biện pháp sát khuẩn bề mặt, ngăn rong rêu, đặc biệt hiệu quả vào đầu và cuối mùa mưa.

Lưu ý: Không nên quét vôi lên thân cây sầu riêng non – vì mô gỗ còn mềm, dễ tổn thương.

Quản lý bộ rễ không đơn thuần là bón nhiều hay tưới nhiều.

Mà là hiểu rõ nhu cầu sinh lý, chăm sóc đúng giai đoạn, và kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật – dinh dưỡng – môi trường đất.