Kỹ thuật xử lý mãng cầu na ra hoa đúng vụ Tết

Giá trị kinh tế và lý do điều khiển ra hoa

Mãng cầu na (còn gọi là na dai, na Thái) là cây ăn trái nhiệt đới được nhiều người ưa chuộng trong dịp Tết. Giá bán có thể cao gấp nhiều lần vụ chính, vì vậy nông dân thường chủ động điều khiển thời điểm ra hoa để thu hoạch đúng mùa lễ. Việc điều khiển ra hoa đúng vụ vừa giúp tăng giá trị kinh tế, vừa ổn định sản lượng.

Video Youtube: Kỹ thuật xử lý mãng cầu na: Chủ động thời điểm ra hoa, trái chín đúng vụ Tết, bán giá cao!

Sinh lý ra hoa của mãng cầu na

Mãng cầu na trổ hoa khi trải qua thời kỳ khô hạn dài và thường ra hoa đồng loạt cùng đợt đâm chồi non. Cây ưa ẩm cao trong giai đoạn ra hoa và đậu quả; các nghiên cứu của Đại học Florida cho thấy điều kiện tối ưu để cây đậu trái là nhiệt độ 23 – 34 °C và độ ẩm tương đối trên 70 %. Ngược lại, phải có một giai đoạn khô hạn vài tuần trước khi cắt lá để kích thích phân hoá mầm hoa. Sau giai đoạn khô hạn, việc tưới lại đúng lúc sẽ giúp cây bung chồi và ra hoa mạnh.

1. Phục hồi cây sau thu hoạch

Giai đoạn phục hồi giúp cây tích lũy dinh dưỡng và chuẩn bị cho vụ sau. Các khuyến cáo từ Trung tâm khuyến nông Bà Rịa – Vũng Tàu và các chuyên gia HLC bao gồm:

• Cắt tỉa dọn vườn: loại bỏ cành già, cành sâu bệnh, cành mọc xiên vào tán, chồi vượt và quả non chưa kịp thu hoạch. Những cành tăm nhỏ nằm sâu trong thân cũng cần cắt bỏ để tập trung dinh dưỡng cho cành mang trái. Việc thu dọn lá và trái rụng giúp giảm nguồn sâu bệnh.

• Bón vôi và cải tạo đất: sau khi cắt cành 5–7 ngày, bón một lượng vôi (1 kg/gốc đối với đất chua) để nâng pH đất và giảm mầm bệnh. Một số nhà vườn sử dụng chế phẩm Nano bạc đồng để quét thân cây nhằm diệt nấm bệnh.

• Bón phân hữu cơ: 7–10 ngày sau khi bón vôi, bón phân chuồng hoai mục kết hợp phân hữu cơ vi sinh và supe lân để phục hồi bộ rễ. Lượng phân chuồng từ 15–20 kg/gốc, lân 1 kg/gốc và vôi 1 kg/gốc. Cách này giúp đất tơi xốp, tăng khả năng giữ nước và vi sinh vật có ích.

• Bón phân vô cơ cân đối: sau khi bón hữu cơ khoảng 7–10 ngày, bón NPK có tỷ lệ đạm, lân, kali cân bằng (20‑20‑20 hoặc 20‑20‑15). Nên chia đều lượng phân thành 3–4 lần bón trong suốt giai đoạn nuôi trái. Ở các vườn cần nuôi thêm đợt chồi mới, nên tăng lân để kích thích ra rễ.

2. Tạo mầm hoa và xử lý ra hoa

2.1 Xiết nước (ngưng tưới) và phun phân bón lá

• Giai đoạn khô hạn: ngưng tưới nước 7 – 10 ngày (thậm chí lên tới 20 – 25 ngày tuỳ điều kiện đất). Mục đích là tạo tình trạng khô hạn giả để cây chuyển từ sinh trưởng sang phân hóa mầm hoa. Trong thời gian này, bà con có thể phun phân bón lá giàu lân (NPK 10‑60‑10 hoặc MKP) 1–2 lần cách nhau 7 ngày để kích thích mầm hoa. Khi lá chuyển sang già, giòn và xanh đậm thì bắt đầu cắt tỉa và tuốt lá.

• Thời điểm: thông thường, nếu muốn thu hoạch vào dịp Tết Nguyên Đán (tháng Giêng – tháng Hai dương lịch), cần bắt đầu xiết nước từ đầu tháng 7 âm lịch và tiến hành cắt lá vào khoảng rằm tháng 7. Thời gian từ khi tuốt lá đến khi hoa nở kéo dài 20–30 ngày, và từ lúc đậu trái đến thu hoạch cần thêm 95–120 ngày.

2.2 Cắt tỉa cành và tuốt lá

Việc cắt cành, tuốt lá tạo “sốc sinh lý” giúp cây ngừng sinh trưởng đọt non và tập trung vào ra hoa. Một số lưu ý:

• Cắt bỏ hoàn toàn lá già trên cây, chỉ chừa lại khoảng 15–20 cm đoạn đầu cành làm khung. Ở những cây hai năm tuổi hoặc nhỏ hơn, chỉ nên tuốt lá ở phần đầu cành để hạn chế mất sức.

• Sau khi bấm ngọn và tuốt lá, ngưng tưới nước thêm 7 – 10 ngày để phân hóa mầm hoa. Nếu sử dụng chất làm rụng lá thay cho tuốt bằng tay (như một số nhà vườn dùng Gramoxone liều thấp), cần tuân thủ đúng liều lượng và trang bị bảo hộ.

2.3 Tưới nước và kích thích bung hoa

• Tưới lại nhẹ nhàng: sau thời gian xiết nước, tưới nhẹ nhàng trở lại. Tưới đẫm một lần, sau đó khoảng 7 ngày tưới lại lần 2 và định kỳ mỗi 3–4 ngày tưới 1 lần để giữ độ ẩm ổn định. Không nên tưới quá nhiều nước một lúc vì có thể làm rụng bông và phát triển lá mới.

• Phun kích hoa: cùng với việc tưới, phun các chế phẩm kích hoa chứa lân – kali và trung vi lượng (như canxi, bo) sẽ hỗ trợ bung hoa mạnh mẽ và đồng loạt. Một số nhà vườn sử dụng chất điều hòa sinh trưởng như paclobutrazol để ức chế đọt non và kích thích ra hoa nghịch vụ, nhưng nên tuân thủ hướng dẫn chuyên môn và không lạm dụng.

3. Chăm sóc hoa và nuôi trái

3.1 Tỉa quả và quản lý dinh dưỡng

• Chỉ giữ lại khoảng 30–50 % số quả sau khi đậu để cây tập trung nuôi quả to, chín đều và tránh suy kiệt. Những chùm nhiều quả nên tỉa bỏ, chỉ giữ lại 1–2 quả khỏe nhất trên mỗi chùm.

• Giảm bón đạm, tăng cường lân và kali để quả to, ngọt và chắc. Có thể bón thúc bằng NPK 15‑15‑15 hoặc 15‑5‑20 kết hợp kali clorua và phân hữu cơ vi sinh. Ở giai đoạn quả lớn, bổ sung thêm canxi và bo giúp trái không bị nứt và lên màu đẹp.

3.2 Phòng trừ sâu bệnh

Cần theo dõi thường xuyên để phòng bệnh và côn trùng gây hại:

• Nấm và vi khuẩn: bệnh thán thư, đen trái có thể gây rụng bông và thối quả; cần phun phòng bằng các thuốc gốc đồng hoặc chế phẩm sinh học nano bạc đồng. Ngay sau tuốt lá, phun dung dịch vôi hoặc nano bạc đồng lên thân cành để sát khuẩn và ngừa rong rêu.

• Côn trùng chích hút: bọ xít muỗi, bọ trĩ, bọ vòi voi và ruồi vàng gây hại bông và quả non. Cần thăm vườn thường xuyên và phun thuốc sinh học hoặc các hoạt chất an toàn khi mật độ tăng. Các biện pháp thủ công như bao trái, bẫy ruồi vàng và tách cánh hoa để hạn chế nơi ẩn nấp của bọ cũng hữu ích.

• Sâu đục quả và sâu đục cành: thường xuất hiện trong giai đoạn nuôi trái. Nên bao trái sớm, cắt bỏ cành bị sâu và sử dụng bẫy POheromone hoặc thuốc phòng trừ sinh học.

4. Thu hoạch và bảo quản

Thời gian từ khi tuốt lá đến khi quả chín khoảng 3,5 – 4 tháng. Khi quả bung gai đều, vỏ chuyển sáng và có mùi thơm nhẹ là lúc có thể thu hoạch. Nên thu tỉa dần những trái đạt tiêu chuẩn, tránh để chín quá lâu trên cây. Khi đóng gói cần xếp từng lớp trong giỏ, xen giấy báo hoặc lá chuối để hạn chế trầy xước và tránh va đập.

5. Lưu ý về an toàn và bền vững

• An toàn hóa chất: các loại phân bón, thuốc kích thích ra hoa và thuốc bảo vệ thực vật đều là hóa chất. Người sử dụng cần mang bảo hộ, tuân thủ đúng liều lượng, thời gian cách ly và quy định của cơ quan chuyên môn. Đối với sản phẩm dành cho thị trường Tết, đặc biệt phải đảm bảo thời gian cách ly đủ để trái an toàn cho người dùng.

• Đối với người trẻ tuổi: nếu bạn chưa thành niên, hãy tham khảo ý kiến người lớn hoặc kỹ sư nông nghiệp trước khi thực hiện các biện pháp có dùng hóa chất. Các thao tác tuốt lá và cắt tỉa nên được thực hiện cẩn thận để không làm hại cây.

• Tính bền vững: tăng cường sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học và biện pháp thủ công sẽ giúp cải thiện đất, giảm phụ thuộc hóa chất và bảo vệ đa dạng sinh học trong vườn.

6. Tóm tắt quy trình theo mốc thời gian