Cà Phê Bỗng Héo Cành, Khô Thân: Cảnh Giác Sâu Đục Thân Tấn Công Mùa Mưa

Nếu không được phát hiện và xử lý sớm, sâu đục thân có thể phá hủy mạch dẫn, làm cành khô, cây suy kiệt, thậm chí chết đột ngột.

Ba loại sâu đục thân hại cà phê thường gặp

1. Sâu đục thân mình trắng

Sâu đục thân mình trắng có tên khoa học là Xylotrechus quadripes. Sâu trưởng thành có hình dáng giống xén tóc, trên cơ thể xuất hiện các sọc trắng nổi bật. Ấu trùng đục sâu vào bên trong thân và cành, phá hủy mạch dẫn khiến cành khô dần từ trên xuống. Loài sâu này thường gây hại mạnh từ đầu mùa mưa, cao điểm trong khoảng tháng 5 đến tháng 9 hằng năm.

2. Sâu đục thân mình đỏ

Sâu đục thân mình đỏ có tên khoa học là Zeuzera coffeae, cơ thể thường có màu đỏ nâu. Loài sâu này thường tấn công thân chính hoặc các cành lớn của cây cà phê, tạo thành những đường đục và khoang rỗng bên trong. Khi bị hại nặng, cây có thể xuất hiện tình trạng héo cục bộ, gãy cành hoặc chết đột ngột. Sâu đục thân mình đỏ thường xuất hiện nhiều ở những vườn ít được chăm sóc, cành lá rậm rạp và độ thông thoáng thấp.

3. Sâu đục thân mình hồng

Sâu đục thân mình hồng có kích thước nhỏ hơn, cơ thể màu hồng nhạt. Loài sâu này thường xuất hiện ở những khu vực đất ẩm hoặc vườn có độ che phủ cao. Trứng thường được đẻ tại các vết nứt trên vỏ cây. Sau khi nở, sâu non đục vào phần gỗ và phá hại từ bên trong, khiến cây suy yếu dần. Nếu không phát hiện sớm, cây cà phê có thể giảm sinh trưởng và chết từ từ sau vài tháng.

Dấu hiệu nhận biết sâu đục thân hại cà phê

Dấu hiệu trên cành

Cành cây đang xanh tốt có thể đột nhiên héo rũ nhưng lá chưa rụng ngay. Sau vài ngày, cành chuyển dần sang màu nâu, mất sức sống và khô từ ngọn trở xuống.

Đây là dấu hiệu cho thấy mạch dẫn bên trong cành có thể đã bị sâu phá hủy.

Dấu hiệu trên thân cây

Sâu đục và ăn phá bên trong thân cây, làm tổn thương mạch dẫn nước và dinh dưỡng. Khi kiểm tra thân hoặc cành, bà con có thể nhận thấy:

Những lỗ đục nhỏ trên thân cây
Mùn gỗ xuất hiện quanh lỗ đục
Phân sâu có màu nâu đen hoặc vàng nhạt
Dịch nhựa rỉ ra từ vị trí bị hại
Cành hoặc thân xuất hiện đường đục rỗng bên trong.

Khi chẻ phần thân nghi ngờ, có thể phát hiện ấu trùng màu trắng, đỏ nâu hoặc hồng nhạt đang nằm sâu trong đường đục.

Sâu đục thân hại cà phê, bà con phải làm gì?

Để kiểm soát sâu đục thân hiệu quả và hạn chế tình trạng tái phát, bà con cần áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp thay vì chỉ phụ thuộc vào thuốc hóa học.

Tỉa cành, tạo độ thông thoáng cho vườn

Cần thường xuyên cắt bỏ cành tăm, cành vô hiệu, cành bị sâu và những cành mọc quá rậm rạp. Vườn thông thoáng giúp ánh sáng chiếu vào thân cây, giảm độ ẩm và hạn chế nơi trú ngụ, sinh sản của sâu đục thân.

Những cành đã bị sâu gây hại nặng cần được cắt bỏ và đưa ra khỏi vườn để xử lý.

Vệ sinh vườn định kỳ

Bà con cần làm sạch cỏ dại, thu gom cành khô, cành sâu bệnh và tàn dư thực vật trong vườn. Việc thu gom và tiêu hủy đúng cách giúp loại bỏ một phần trứng, sâu non và nhộng còn tồn tại, hạn chế nguồn sâu tiếp tục lây lan sang cây khỏe.

Bón phân cân đối để cây tăng sức đề kháng

Cần bón phân cân đối, tránh để cây thiếu hoặc thừa dinh dưỡng. Có thể kết hợp phân hữu cơ vi sinh, Trichoderma, EM cùng các dòng phân bón đa lượng, trung lượng và vi lượng. Cây được chăm sóc khỏe mạnh sẽ có khả năng phục hồi và chống chịu sâu bệnh tốt hơn.

Áp dụng biện pháp sinh học và tự nhiên

Bà con nên duy trì và bảo vệ các loài thiên địch trong vườn như kiến vàng và ong ký sinh. Có thể sử dụng các chế phẩm sinh học chứa:

Nấm xanh
Nấm trắng
Vi khuẩn Bacillus thuringiensis, thường gọi là Bt.

Ngoài ra, có thể đặt bẫy pheromone để thu hút, theo dõi và tiêu diệt sâu trưởng thành, từ đó hạn chế quá trình giao phối và sinh sản.

Sử dụng thuốc hóa học khi cần thiết

Khi mật độ sâu cao hoặc phát hiện sâu non đang gây hại, có thể sử dụng các sản phẩm chứa hoạt chất phù hợp như:

Emamectin Benzoate
Spinosad
Abamectin
Profenofos kết hợp Thiamethoxam
Chlorantraniliprole kết hợp Thiamethoxam
Cartap Hydrochloride.

Khi phun, cần tập trung vào thân cây, cành lớn, các vết nứt trên vỏ và những vị trí nghi ngờ có trứng hoặc sâu non. Nên luân phiên hoạt chất giữa các lần xử lý để hạn chế nguy cơ sâu kháng thuốc. Bà con cần tuân thủ đúng liều lượng, nồng độ, thời điểm sử dụng và thời gian cách ly theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm.