Trong quy trình canh tác sầu riêng, giai đoạn xả nhụy và chạy trái non (từ 0 – 60 ngày tuổi) được ví như thời điểm “vượt cạn” của cây. Đây là lúc cây chuyển dịch toàn bộ hệ thống sinh lý từ ra hoa sang nuôi trái.

Giữa vô vàn các yếu tố kỹ thuật, pH đất thường được nhắc đến như một tiêu chuẩn vàng. Tuy nhiên, một thực tế mà nhiều nhà vườn bỏ qua là: Ở giai đoạn này, sự ổn định của pH quan trọng hơn giá trị tuyệt đối của pH. Mọi nỗ lực thay đổi pH đột ngột, dù là để cải thiện, đều có thể trở thành “con dao hai lưỡi” gây rụng trái hàng loạt.

1. Tại sao cần “giữ nguyên hiện trạng” khi trái còn non?

pH đất ảnh hưởng đến độ hòa tan của dinh dưỡng và hoạt động của vi sinh vật. Tuy nhiên, bộ rễ sầu riêng giai đoạn xả nhụy cực kỳ nhạy cảm với sự biến động môi trường.

• Tránh hiện tượng “Sốc” rễ: Nếu bạn bón các loại chất nâng pH mạnh ngay lúc này, môi trường hóa học quanh rễ thay đổi đột ngột sẽ làm rối loạn nhịp hấp thu nước và khoáng chất.
• Nguyên tắc 30 ngày vàng: Nếu vườn đang xanh tốt, hoa nở đều, hãy giữ mọi thứ ổn định ít nhất 30 ngày kể từ khi hoa nở rộ. Đừng vội vã điều chỉnh pH chỉ vì một con số trên máy đo.
• Thời điểm can thiệp: Chỉ nên xem xét các giải pháp cải tạo pH mạnh hơn sau khi trái đã qua giai đoạn rụng sinh lý tự nhiên (thường trên 60 ngày tuổi).

2. Nghệ thuật đo pH: Đừng nhìn vào một con số đơn lẻ

Nhiều nhà vườn có thói quen cắm máy đo ở một vị trí rồi kết luận cho cả vườn. Đây là cách làm máy móc và dễ dẫn đến sai lầm trong đầu tư phân bón. Để có cái nhìn toàn diện, cần:

• Đo đa điểm và đa tầng: Khảo sát pH ở cả dưới tán, ngoài tán, tầng mặt và tầng sâu (10–30 cm).
• Kiểm tra độ tơi xốp: Đất nén chặt sẽ tạo khoảng rỗng quanh kim đo, làm sai lệch kết quả. Đất quá khô hoặc vừa mưa xong cũng cho chỉ số pH khác nhau đáng kể.
• Ghi chép và theo dõi xu hướng: Hãy nhìn vào biểu đồ biến động pH qua nhiều lần đo để hiểu “sức khỏe” thực sự của đất thay vì phản ứng tức thời với một kết quả đơn lẻ.

3. Nhìn cỏ đoán đất: Hệ sinh thái nói lên tất cả

Quản lý pH không chỉ là dùng thuốc hay hóa chất, mà là quản lý cấu trúc đất và hệ sinh thái vườn. Hãy quan sát thảm thực vật tự nhiên để hiểu đất:

• Đất tốt (pH ổn định, giàu hữu cơ): Thường xuất hiện các loại cỏ lá rộng, thân mềm, rễ chùm. Đây là dấu hiệu của nền đất tơi xốp, thông thoáng.
• Đất kém (pH thấp, nén chặt): Thường chỉ có cỏ lá kim, thân cứng, rễ cọc ăn sâu. Đây là dấu hiệu đất đang thiếu oxy và nghèo dinh dưỡng.

Lời khuyên: Thay vì tốn tiền cho các sản phẩm nâng pH nhanh nhưng không bền vững, hãy tập trung cải thiện cấu trúc đất bằng hữu cơ và giữ thảm cỏ hợp lý.

4. Cải tạo pH là chiến lược dài hạn, không phải giải pháp tức thời

Đừng quá lo lắng nếu pH hơi lệch chuẩn. Việc nâng pH bền vững cần sự kiên trì qua từng mùa vụ:

1. Giai đoạn kiến thiết: Khảo sát kỹ thổ nhưỡng để có hướng đi đúng ngay từ đầu.
2. Bổ sung Lân và Hữu cơ: Đây là những “chất đệm” tuyệt vời giúp ổn định pH đất một cách tự nhiên và an toàn nhất.
3. Bón vôi đúng lúc: Thực hiện vào giai đoạn phục hồi sau thu hoạch thay vì giai đoạn nuôi trái.