Với cây sầu riêng, tưới nước và bón phân là hai thao tác quyết định trực tiếp đến sức cây, bộ rễ và chất lượng trái. Thế nhưng rất nhiều nhà vườn vẫn gặp tình trạng cây yếu, rễ bệnh, xì mủ, nuôi trái kém… chỉ vì tưới sai chỗ – bón sai cách. Muốn cây “ăn” được nước và phân, điều quan trọng nhất là phải hiểu rễ sầu riêng hút dinh dưỡng ở đâu.
1) Hiểu đúng bộ rễ sầu riêng: Không phải sát gốc là “vùng ăn”
Sầu riêng có 3 nhóm rễ chính. Rễ cọc đi thẳng xuống giúp cây đứng vững, rễ chằng tỏa ngang giúp chống đổ. Nhưng phần quyết định khả năng hút nước và phân chính là rễ tơ.
Điểm mấu chốt: rễ tơ tập trung mạnh ở vùng từ 1/3 đến 2/3 tán cây (vòng ngoài tán), chứ không nằm sát gốc. Vì vậy, nếu bà con tưới sát gốc hoặc bón phân ngay gốc, cây hấp thu rất kém, thậm chí còn tạo ẩm độ cao gây bệnh nứt thân – xì mủ.

2) Tưới nước đúng kỹ thuật: Tưới đều quanh tán, tránh bắn gốc – tránh ướt lá
Khi tưới, cần đảm bảo nước phân bố đều quanh vùng rễ tơ. Không nên chỉ đặt 1–2 điểm tưới ở một phía, vì cây sẽ hút nước lệch, dẫn đến phát triển không đồng đều và bộ rễ phân bố mất cân đối.
Bà con cũng nên hạn chế để nước bắn trực tiếp vào gốc. Ẩm độ cao kéo dài quanh cổ rễ là điều kiện rất thuận lợi cho nấm bệnh, đặc biệt là nhóm gây xì mủ. Tương tự, không nên tưới trực tiếp lên tán lá, vì lá ướt thường xuyên là “môi trường vàng” cho nấm hại lá phát triển, tăng rụng lá và giảm quang hợp. Một nguyên tắc dễ nhớ: Tưới cho rễ – không tưới cho gốc, không tưới cho lá.
3) Bón phân đúng cách: Rải đúng vùng, có lấp đất để giữ phân
Trước khi bón, nên xới nhẹ mặt đất ở khu vực 2/3 tán, sau đó rải phân và lấp đất lại. Cách làm này giúp giữ dinh dưỡng trong vùng rễ hút, giảm bốc hơi và hạn chế rửa trôi.
Nếu chỉ rải phân trên mặt mô, gặp nắng thì phân khô cứng, cây khó “ăn”; gặp mưa thì phân bị rửa trôi, thất thoát dinh dưỡng, thậm chí kéo dinh dưỡng ra khỏi vùng rễ. Đặc biệt lưu ý: tuyệt đối không bón phân ngay gốc vì đây là vùng rất dễ tích tụ nấm bệnh, gây thối gốc, xì mủ và làm rễ suy nhanh.

4) Giữ gốc thông thoáng: Một chi tiết nhỏ nhưng giảm bệnh rất rõ
Khu vực quanh gốc nên để thoáng, sạch, hạn chế cỏ mọc che phủ. Khi gốc bí và ẩm, nguy cơ nấm bệnh tăng mạnh. Gốc sạch sẽ giúp vườn giảm áp lực bệnh và cây ổn định hơn trong mùa mưa.

