Kỹ thuật thụ phấn bổ sung cho sầu riêng – Giải pháp giúp tăng tỷ lệ đậu trái - VIDAN

Trong quá trình chăm sóc sầu riêng giai đoạn ra hoa, thụ phấn bổ sung là một trong những kỹ thuật quan trọng giúp nhà vườn chủ động nâng cao tỷ lệ đậu trái, hạn chế tình trạng trái méo, thiếu múi và góp phần cải thiện năng suất. Đặc biệt trong điều kiện thời tiết bất lợi hoặc vườn có ít côn trùng thụ phấn tự nhiên, việc hỗ trợ thụ phấn đúng thời điểm có thể giúp quá trình thụ tinh diễn ra thuận lợi hơn.

1. Đặc điểm sinh học của hoa sầu riêng

Hoa sầu riêng thường mọc thành từng chùm trên thân và cành lớn. Từ thời điểm nhú mầm hoa đến khi xổ nhụy thường kéo dài khoảng 40 – 50 ngày, tùy giống, điều kiện thời tiết và chế độ chăm sóc. Mặc dù hoa sầu riêng là hoa lưỡng tính, có cả nhị đực và nhụy cái, nhưng khả năng tự thụ phấn thường không cao do một số đặc điểm:

Lệch pha sinh học: Hoa bắt đầu nở vào chiều tối, trong khi thời điểm hạt phấn phóng thích mạnh thường muộn hơn.
Hạt phấn tương đối nặng và có độ dính cao: Khả năng phát tán nhờ gió bị hạn chế.
Khả năng tự tương hợp thấp ở nhiều giống: Sử dụng nguồn phấn từ cây hoặc giống khác phù hợp có thể hỗ trợ tăng khả năng đậu trái.

Đây là lý do nhà vườn nên quan tâm đến kỹ thuật thụ phấn bổ sung cho sầu riêng trong giai đoạn hoa nở rộ.

2. Vì sao nên thụ phấn bổ sung cho sầu riêng?

Tăng tỷ lệ đậu trái

Thụ phấn thủ công giúp đưa hạt phấn tiếp xúc trực tiếp với nướm nhụy vào thời điểm thích hợp, từ đó hỗ trợ quá trình thụ tinh và tăng khả năng đậu trái.

Giúp trái tròn đẹp, đủ múi

Khi quá trình thụ phấn diễn ra tốt và đồng đều, các hộc có điều kiện phát triển cân đối hơn. Nhờ đó có thể hạn chế tình trạng trái méo, lép múi hoặc hiện tượng thường được nhà vườn gọi là “giật hộc”.

Chủ động lựa chọn vị trí mang trái

Nhà vườn có thể tập trung thụ phấn tại những chùm hoa nằm trên cành khỏe, vị trí thuận lợi, từ đó chủ động phân bố trái trên cây.

Điều này giúp:

Hạn chế quá tải cành.
Thuận tiện cho việc tuyển trái.
Dễ chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh.
Giúp cây cân đối sức nuôi trái.

Góp phần nâng cao năng suất và chất lượng

Một quá trình thụ phấn tốt sẽ tạo tiền đề cho trái phát triển cân đối, đủ múi và có chất lượng thương phẩm cao hơn.

3. Những lưu ý quan trọng trước khi thụ phấn sầu riêng

Quản lý nước hợp lý

Trước và trong giai đoạn xổ nhụy, cần duy trì độ ẩm đất phù hợp, tránh tưới quá nhiều khiến cây dư nước. Nhà vườn có thể điều chỉnh lượng nước tưới tùy theo:

Độ ẩm đất.
Điều kiện thời tiết.
Tuổi cây.
Tình trạng sinh trưởng của vườn.

Mục tiêu là giữ cây ổn định, tránh tình trạng sốc nước hoặc độ ẩm quá cao ảnh hưởng đến chất lượng hoa và quá trình thụ phấn.

Hạn chế thuốc bảo vệ thực vật trong thời gian hoa nở

Các loài ong, bướm, dơi và nhiều côn trùng khác có thể tham gia hỗ trợ quá trình thụ phấn tự nhiên cho sầu riêng.

Vì vậy, nên hạn chế hoặc ngưng sử dụng những loại thuốc có nguy cơ gây hại cho côn trùng thụ phấn trước và trong giai đoạn hoa nở.

Nếu bắt buộc phải xử lý thuốc bảo vệ thực vật, cần lựa chọn sản phẩm phù hợp và tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng.

Bổ sung dinh dưỡng phù hợp cho giai đoạn hoa

Giai đoạn trước và trong khi xổ nhụy, cây cần được cung cấp dinh dưỡng cân đối.

Một số dưỡng chất thường được nhà vườn quan tâm gồm:

Canxi.
Bo.
Magie.
Kali.
Các chất hỗ trợ sinh trưởng phù hợp.

Dinh dưỡng hợp lý giúp cây duy trì sức khỏe của hoa, hỗ trợ chất lượng hạt phấn và quá trình hình thành trái sau thụ phấn.

Không nên lạm dụng phân bón hoặc chất điều hòa sinh trưởng vì có thể gây mất cân đối sinh lý của cây.

4. Cách thụ phấn bổ sung cho sầu riêng đúng kỹ thuật

Thời điểm thụ phấn sầu riêng

Thời gian thích hợp thường vào buổi tối, khoảng:

18h00 – 21h00.

Tùy giống và tình trạng nở hoa thực tế của từng vườn, nhà vườn cần quan sát thời điểm nướm nhụy tiếp nhận phấn tốt nhất để tiến hành.

Chuẩn bị nguồn phấn

Nên thu phấn từ những hoa khỏe, hạt phấn tốt. Trong điều kiện phù hợp, có thể sử dụng nguồn phấn từ cây hoặc giống khác có khả năng tương thích để tăng hiệu quả thụ phấn.

Cách thực hiện

Sử dụng:

Cọ mềm.
Chổi nhỏ.
Chổi nilon mềm hoặc dụng cụ chuyên dụng.

Sau đó nhẹ nhàng lấy hạt phấn và quét đều lên nướm nhụy của hoa sầu riêng tại những vị trí dự kiến giữ trái.

Thao tác cần nhẹ nhàng, tránh làm tổn thương nhụy hoa.

Nên ưu tiên những chùm hoa:

Nằm trên cành khỏe.
Có khoảng cách phù hợp.
Thuận tiện cho việc nuôi trái.
Không nằm quá sát đầu cành hoặc cành yếu.

5. Muốn sầu riêng đậu trái tốt cần kết hợp nhiều yếu tố

Thụ phấn bổ sung chỉ là một phần trong quy trình chăm sóc sầu riêng giai đoạn ra hoa – đậu trái.

Để đạt hiệu quả cao, nhà vườn cần kết hợp đồng bộ giữa:

Chất lượng nguồn phấn.
Thời điểm thụ phấn.
Điều kiện thời tiết.
Quản lý nước.
Chế độ dinh dưỡng.
Sức khỏe của cây.
Mật độ hoa và khả năng mang trái của từng cành.

Không nên cố giữ quá nhiều trái ngay từ đầu. Sau khi đậu trái, cần tiếp tục theo dõi và tuyển trái hợp lý để bảo đảm cây đủ sức nuôi trái đến thu hoạch.