TOP Phương pháp cải tạo vườn xoài tạp
Click xem danh mục menuMenu

Phương pháp cải tạo vườn xoài tạp

 

Trong năm 2015, trái xoài cát chu của Việt Nam đã chính thức vào thị trường Nhật Bản. Điều đó mở ra một cơ hội xuất khẩu lớn cho ngành trồng xoài nước ta và là tín hiệu đáng mừng cho người nông dân Việt.

>> Kỹ thuật xử lý xoài ra hoa nghịch vụ đạt năng suất cao

>> Giải cứu vườn xoài khỏi sùng đục thân

Tuy nhiên, thách thức đặt ra là sự chênh lệch khá lớn về năng suất và chất lượng xoài thu hoạch do tình trạng không đồng đều về giống, không thực hiện đầy đủ quy trình kỹ thuật thâm canh, phương pháp chăm bón chưa phù hợp. Do đó yêu cầu cấp bách đặt ra là nhà vườn cần chủ động cải tạo vườn xoài tạp để nâng cao năng suất, gia tăng chất lượng trái xoài góp phần tăng thu nhập cho gia đình, đáp ứng nhu cầu hàng hóa trong nước và xuất khẩu.

cai tao vuon xoai 1

1. Năng suất và chất lượng xoài nước ta chưa cao

Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân mang tính chủ quan và khách quan. Giống xoài trồng trong vườn ít được chọn lọc. Nông dân chủ yếu trồng theo tự phát, ít có căn cứ vào nhu cầu hàng hóa, do đó dễ dẫn đến tình trạng vào giai đoạn kinh doanh, thu hoạch trái thì giá cả xuống thấp.

Vườn trồng phần lớn chưa theo quy hoạch. Các hộ trồng xoài thiết kế vườn trồng theo các kiểu khác nhau, tùy thuộc diện tích đất trồng. Vườn xoài có nơi trồng quá dày, có nơi trồng thưa, cây lớn, cây bé phát triển không đồng đều. Việc cắt tỉa cành nhánh sau thu hoạch nhằm tạo khung tán cân đối ít được chú trọng. Điều này làm ảnh hưởng đến sức sinh trưởng của cây và quá trình xử lý ra hoa sau này nên dễ dẫn đến năng suất xoài thu hoạch thấp.

Qui trình bón phân không cân đối cũng là một trong những nguyên nhân cần chú ý. Đa số các hộ đều sử dụng phân vô cơ để bổ sung dinh dưỡng cho cây vào giai đoạn thúc cơi đọt cũng như nuôi trái. Rất ít nhà vườn bổ sung phân hữu cơ nên cấu trúc đất bị ảnh hưởng, khả năng giữ nước và giữ dinh dưỡng kém, bộ rễ chậm phát triển. Chính vì thế việc cải tạo đất giúp đất tơi xốp, giàu mùn là rất cần thiết trong việc phục hồi vườn xoài kém phát triển.

Từ thực trạng trên, cần thiết phải cải tạo lại các vườn xoài nhằm mục đích khai thác tốt tiềm năng ở địa phương như khí hậu, thổ nhưỡng. Đồng thời tạo ra sản phẩm xoài hàng hóa với sản lượng ổn định, chất lượng đồng đều giúp tăng thu nhập cho nhà vườn và đáp ứng nhu cầu hàng hóa.

xoai 1421192230260

2. Cách cải tạo vườn xoài tạp

Về giống: Kiểm tra xác định các giống xoài hiện có trong vườn. Cần xác định cây nào, giống nào cần được cải tạo, chặt bỏ hoặc giữ lại. Những giống cần được giữ lại hoặc đưa vào cải tạo là giống ngon, chất lượng tốt, năng suất ổn định, ít sâu bệnh và có khả năng xử lý nghịch vụ. Những cây cần cải tạo là những cây nhiều năm không ra trái hoặc ít trái, chất lượng trái kém, cây bị sâu bệnh hại nặng. Đối với những cây già cỗi không còn khả năng cho trái thì nên chặt bỏ và trồng thay cây mới.

Hiện nay, thị trường xoài Đồng Nai, Đồng Tháp phát triển mạnh với các giống chủ lực là xoài cát Hòa Lộc, xoài cát chu, xoài Thái, xoài Đài Loan. Riêng thị trường Khánh Hòa, nông dân đầu tư canh tác giống xoài Úc mang lại hiệu quả kinh tế rất cao.

Về kỹ thuật canh tác: Xây dựng quy trình chăm sóc và bón phân phù hợp thúc cây sinh trưởng khỏe mạnh, tránh lãng phí lượng phân vô cơ nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế. Bổ sung phân hữu cơ hoai mục giúp tăng độ mùn cho đất. Bón vôi hàng năm giúp ổn định pH, tạo điều kiện cho vi sinh vật có ích hoạt động mạnh. Tiến hành cắt tỉa cành tạo khung tán cân đối, ghép cải tạo những giống triển vọng.

a. Đối với những cây xoài thuộc giống tốt, cho năng suất cao:

Sau khi xác định và phân loại xong, cần tiến hành các bước sau:

- Phục hồi sau thu hoạch: Bón 2 - 3kg vôi bột/gốc giúp nâng pH đất. Tiến hành tỉa bỏ cành rợp trong tán, cành sâu bệnh, những phát hoa đã rụng trái để kích thích cho cây ra đọt sớm hơn và đồng loạt. Việc tỉa cành hàng năm sau thu hoạch sẽ tạo dáng lại cho cây xoài thấp dần và tán cây phân bố đều bốn phía, giúp tăng khả năng ra hoa cho cây.

- Bón phân phục hồi: Sau khi cắt tỉa cành xong, phải tiến hành bón phân ngay. Đào rãnh xung quanh mép tán cây, rãnh sâu 20 - 25cm và rộng 25 - 30cm, bón 1kg Urê + 1kg DAP + 100g VD DÙ XANH + 20 - 30kg phân chuồng ủ hoai (hoặc 7 - 10kg phân hữu cơ vi sinh). Bón xong lấp đất kín và tưới nước giúp cây hấp thụ dinh dưỡng.

- Bón phân nuôi trái: Bón thúc lần 1 (Khoảng 20 - 25 ngày sau khi đậu trái): 1 - 1,5kg NPK 20-20-15 + 100g VD DÙ XANH giúp nuôi trái, hạn chế rụng trái. Bón thúc lần 2 (khoảng 40 - 45 ngày sau khi đậu trái): 1 - 1,5kg NPK 20-20-15 + 500g Ca(NO3)2 + 100g VD DÙ XANH giúp lớn trái, hạn chế nứt trái, kết hợp bao trái. Bón thúc lần 3 (khoảng 70 - 75 ngày sau khi đậu trái): 500g - 1kg KCl giúp tăng chất lượng trái, trái nặng ký.

xoai cat chu triu qua

b. Đối với những cây xoài kém phát triển, sản lượng thấp:

Loại này cần phải được cải tạo, thay thế các giống khác có năng suất ổn định, phẩm chất tốt. Đối với loại cây này có 2 phương pháp để ghép cải tạo sau đây:

- Phương pháp 1:

+ Cưa bỏ thân chính ở độ cao cách mặt đất 80 - 100cm. Dùng cưa sắc, không làm xước thân, vết cưa có độ hơi vát (phẳng chéo). Sau khi cưa xong dùng dung dịch Booc-đô quét lên vết cắt để phòng nấm bệnh. Tiến hành bón phân thúc bung chồi: Dùng 1kg Urê + 1-2kg DAP + 100g VD DÙ XANH.

+ Sau 5 - 6 tháng, dưới vết cắt sẽ bật nhiều chồi, chỉ chọn và giữ lại 3 - 4 mầm khỏe, mập. Các chồi phân bố đều ở bốn hướng. Khi chồi được khoảng 3 - 4 tháng (đường kính chồi khoảng trên 1cm) thì tiến hành ghép giống xoài đã chọn lên những chồi này. Thời điểm ghép thích hợp là vào mùa khô (tháng 2 - 4 dương lịch) để chồi ghép có tỷ lệ sống cao, ghép vào mùa mưa dễ bị nước chảy vào vết ghép.

+ Phương pháp ghép nên sử dụng là phương pháp ghép nêm đọt: (1) Dùng dao cắt ngang cành chuẩn bị ghép tạo thành mặt cắt phẳng, sau đó chẻ tách mặt cắt theo đường kính đi qua tâm mặt cắt tạo thành miệng ghép. (2) Chọn cành ghép được 1 năm tuổi, đường kính chồi ghép tương đương với gốc ghép, cắt thành đoạn dài 6 - 10cm, vát nhọn cành ghép tạo thành hình cái nêm. Độ dày của nêm phải vừa đủ để lách vào vết tách của mặt gốc ghép. (3) Đặt cành ghép vào chỗ chẻ của gốc ghép sao cho tượng tầng của cành ghép và gốc ghép trùng khít vào nhau. (4) Dùng dây nilon chuyên dụng buộc chặt vết ghép để giữ chắc chắn vết ghép không bị lung lay khi gió hoặc tưới nước. Sau khi ghép khoảng 7 - 10 ngày, chồi ghép sẽ bật mầm, sau khoảng 20 ngày sẽ phát triển thành chồi mới.

+ Sau khi ghép cải tạo khoảng 1 năm, cây có thể cho trái bói. Tuy nhiên do cành ghép nhỏ nên cần tỉa bớt quả non, chỉ để 1 - 2 trái/phát hoa cho phù hợp với tán cây mới được cải tạo. Sau khi thu hoạch, tiến hành cắt tỉa cành tạo tán để tán cây xoài có dạng hình mâm xôi. Thường áp dụng phương pháp này đối với cây xoài trên 10 năm tuổi.

Ưu điểm của phương pháp ghép này là tận dụng được gốc cây xoài có hiệu quả thấp làm gốc ghép (như xoài bưởi), cành ghép được lựa chọn từ cây đạt chuẩn có hiệu quả kinh tế cao (như xoài cát hòa lộc, xoài thái), đồng thời rút ngắn được thời gian thu hoạch xuống còn từ 1 - 2 năm kể từ khi ghép, giúp người nông dân giảm được thời gian và chi phí đầu tư thay vì trồng mới.

- Phương pháp 2:

+ Cắt tỉa cành vượt, cành sâu bệnh để điều chỉnh tán xoài cho cân đối ở bốn phía.

+ Các cành ghép ở phía ngoài tán cây có đường kính trung bình khoảng 1cm. Phương pháp ghép sử dụng ở đây là ghép mắt. Mắt ghép phải lựa chọn từ những giống có phẩm chất ngon, năng suất ổn định qua các năm, có khả năng xử lý ra hoa nghịch vụ, sớm vụ. Ưu điểm của phương pháp này là nhanh cho trái, giữ được tán của cây gần như ban đầu nhưng có nhược điểm là sử dụng số lượng mắt ghép lớn. Phương pháp này thường áp dụng đối với cây xoài từ 5 - 7 năm tuổi.

c. Đối với những cây xoài già không có khả năng phục hồi:

Loại cây này cần phải chặt bỏ vì không còn khả năng cho trái hoặc sản lượng thu hoạch không đáng kể.
- Phương pháp: Chặt bỏ hoàn toàn để dành đất thay thế cho cây trồng mới. Đào bỏ hết gốc và rễ của cây cũ. Phơi đất để ải khoảng 20 - 30 ngày, có thể dùng vôi bột để xử lý đất sau khi đánh rễ cây xong. Cây mới được trồng phải được chọn lọc kỹ, thuộc giống xoài có chất lượng cao, phù hợp với điều kiện sinh thái từng vùng và đáp ứng nhu cầu hàng hóa. Việc đào hố và bón lót, cách trồng được thực hiện theo hướng dẫn phần kỹ thuật và chăm sóc vườn xoài.

KS Nguyễn Thị Thao
Bộ phận Kỹ thuật Nông nghiệp
Tổng công ty VI DAN